سمينار «بررسي ابعاد معنوي شخصيت پيامبر اسلام(ص)» توسط بخش فرهنگي سفارت جمهوري اسلامي ايران در اتاوا، با حضور شخصيتهاي مذهبي، فرهنگي و اجتماعي مسلمان و مسيحي در محل پارلمان كانادا برگزار شد. در اين سمينار عدهاي از صاحبنظران مذهبي و استادان دانشگاه پيرامون معنويت و سلوك معنوي رسول گرامي اسلام(ص) و نياز عصر حاضر در بهرهگيري از آن ذخيره ارزشمند معنوي سخنراني كردند.
    در اين سمينار كه با تلاوت آياتي از كلامالله مجيد آغاز شد، رحيم نجفي برزگر، وابسته فرهنگي سفارت و دبير سمينار درباره ضرورت برگزاري سمينار سخن گفت و اهداف آن را بر شمرد و در بخشي از سخنان خود گفت: «مهمترين چالش بشر، امكان غفلت از بديهيترين حقايق است و مهمترين اين حقايق معنويت است. اما پيشرفت بشريت نبايد تنها با رونق علوم و تكنولوژي سنجيده شود- كه البته تواناييهاي منحصربهفرد آدمي را در مواجهه با طبيعت نشان ميدهد- بلكه معيار اصلي پيشرفت انسان، تفوق معنويت و بسط ارزشهاي اخلاقي است. انسان توأمان در دو قلمروي ارزشهاي مادي و ارزشهاي معنوي زندگي ميكند. گرچه ميتوان اين ارزشها را جداگانه مورد بررسي قرار داد، اما اين ارزشها در اصل جدا نيستند. زيرا انسان موجودي يكپارچه است. پيامبر گرامي اسلام(ص) براي وجود آدمي وحدت قائل است و هر تهديدي را، چه در قلمروي مادي و چه در قلمروي معنوي، براي حيات بشر بر روي كره زمين خطرناك ميداند. زيرا هر تهديدي در هر يك از قلمروهاي مذكور، كل زندگي بشر را به خطر مياندازد. بنابراين، از ديدگاه اسلام تعادل حيات مادي و حيات معنوي انسان، ضرورت تداوم زندگي سالم و پوياي انساني است. از آنجا كه اين تعادل را قلمروي حيات بشري به وجود ميآورد، بنابراين، تفوق با حيات معنوي انسان است. تفوق بخشيدن به حيات معنوي انسان موجب بهرهمندي صحيح بشر از مواهب طبيعت و زندگي ميشود. اين تفوق كه مبناي زندگي عادلانه است، بشر را از اسارت تكنولوژي و مظاهر تمدن آزاد ميسازد و او را بر سرنوشت خويش چيره ميكند. بررسي انتقادي تمدن جديد در صد سال گذشته، اين حقيقت را آشكار ميكند كه دستاوردهاي مادي بشر به ميزان عظيمي افزايش يافته، اما از حساسيتهاي معنوي او كاسته شده و اين امر حيات بشري را دستخوش جنگ و نفرت و استثمار و تيرگي و گناه كرده است. اين بسيار نگرانكننده است كه بشر خود را در حصار توليد و بازار و مصرف و كنزاندوزي محبوس كند. بشر بايد ارباب ابزار و محصول كار خويش باشد، نه خادم آنها و براي رسيدن به اين مقام بايد بندگي خداوند را پيشه كند. سلوك در اين راه، نمونه و راهنما ميخواهد. پيامبر گرامي اسلام(ص) بهترين نمونه و راهنما است. او معلم بزرگ معنويت در همه ادوار تاريخ است.»
    نجفي برزگر درباره اهداف سمينار گفت: «ارائه رهنمودهاي عملي براي خروج از بحران معنوي جوامع غربي، تقريب بين مذاهب اسلامي، معرفي سيماي راستين اسلام و گفتوگوي فرهنگها، اديان و تمدنها، مهمترين اهداف اينگونه سمينارها است.»
    پس از سخنان نجفي برزگر، قطعه شعري به انگليسي از سيدحسين نصر استاد دانشگاه واشنگتن قرائت شد. بخشي از شعر چنين است:
    اي زبده وجود، اي خاتم رسل،
    اي حامد و اي محمود
    اي «لولاك و ما خلقت الافلاك»
    اي «و ادني قاب قوسين»
    اي بنده خدا و اي سرور وجود
    بر آستان شكوهت سر تعظيم فرود ميآورم
    كلمات من حتي از وصف
    ذره غباري كه بر پاي نازنين تو نشسته است
    عاجزند
    چگونه ميتوانم سيماي نوراني تو را شرح دهم
    كه هم حجاز را و هم فراسوي حجاز را روشن كرده است
    نور سيماي تو
    راه پيروان تو را همواره روشن ميكند
    پرچم سبز تو
    در هميشه تاريخ در اهتزاز است
    تا شكوه بيبديل آن حقيقتي
    كه تو پيامآورش بودي و هستي
    بر همه جا و همه كس سايه گسترد
    پس از قرائت شعر سيدحسين نصر، دكتر شيخ شاكر عضو جامعه مسلمانان اتاوا و عضو انجمن گفتمان اسلام و مسيحيت اتاوا نيز شعري را از سرودههاي خود در وصف پيامبر اسلام(ص) قرائت كرد.
    
    چتري بر سر مسلمانان
    سپس دكتر مختار مالك رئيس پيشين جامعه مسلمانان اوتاوا كه رياست جلسه صبح را به عهده داشت، سخن گفت. دكتر مختار اظهار داشت: « من سي و هشت سال است در اتاوا زندگي ميكنم و تاكنون چنين سمينار باشكوهي را كه به اسلام مربوط باشد از جانب هيچ يك از سفارتخانههاي كشورهاي اسلامي در كانادا شاهد نبودهام. با وجود اين، با خوشحالي اعلام ميكنم از زمان ورود وابسته فرهنگي ايران، چندين سمينار در اتاوا و جاهاي ديگر برگزار شده است كه همگي نه تنها مشوقي بوده براي تفاهم و يكدلي بين مسلمانان، بلكه سطح دوستي و تفاهم و بردباري را نيز بين ساير اديان و اسلام ارتقا بخشيده است.»
    دكتر مختار مالك در بخش ديگري از سخنانش گفت: «موضوع اين سمينار معنويت و سلوك معنوي پيامبر اسلام(ص) است. موضوعي كه درباره آن در اين سمينار بحث خواهد شد، چتري است كه بر سر همه مسلمانان - صرفنظر از آنكه پيرو كدامين مذهب اسلامي هستند - سايه ميگسترد. اختلاف نظر بين مسلمانان امري است نامربوط و با همدلي و آموزش گفتمان سالم و منطقي بهسادگي قابل رفع است و اين سمينار، با ارتقاء تفاهم و همدلي بين گروههاي مختلف اسلامي اين حقيقت را اثبات خواهد كرد. سمينار، مصداق اين حقيقت است كه چگونه ميتوانيم بهطور مسالمتآميز و سازنده به تبادل نظر بپردازيم و با اديان ديگر گفتگو كنيم. كافي است به ويژگيهاي حضرت محمد (ص) نظر بياندازيم تا راه خويش را بيابيم: عشق به خدا، بياعتنايي به جاذبههاي دنيا، طبع روان، تواضع، مناعت طبع، ادب و صبر و تحمل، مهرباني، بخشش، مهماننوازي، ايثار، سادگي خوشخويي، صداقت، درستي و پاكي، عدالت، وفاي به عهد، انصاف، ثبات قدم، شجاعت و روشني و شوخطبعي آن حضرت اسوه جاودانه اخلاق براي انسانيت است.»
    
    معنويت در حيات علمي
    اولين سخنران جلسه صبح دكتر جمال منان سليمان بود. وي كه مصري و فارغالتحصيل رشته فلسفه و مطالعات اسلامي از دانشگاه اگزوتر انگلستان و الازهر مصر است، هم اكنون عضو شوراي آموزشهاي مذهبي وست مينيستر و ساثوارك لندن و نيز عضو كميته اجرايي كنگره جهاني اديان و كنفرانس جهاني گفتوگوي اديان است.
    دكتر سليمان در بخشي از سخنان خويش كه با عنوان پيامبر اسلام، معنويت در حيات عملي ايراد شد گفت: «تجربه ناخوشايند قرن گذشته نقطهضعفهاي زندگي بشري را آشكار كرده است. اين نقاط ضعف به طور عمده به خلا معنويت باز ميگردد. روگرداني از دين جز جنگ و نفرت و برادركشي و خشونت و فساد و تباهي ثمري به بار نياورده است. اكنون همه جوامع به دنبال پركردن اين خلا و جبران مافات هستند. هزاره سوم بدون ترديد هزاره بازگشت انسان دورمانده از اصل خويش به خانه معنوي خود است. انسان به مرجعيت و پناه دين نيازمند است تا آسوده شود. بديهي است در اين زمينه حرف اول را آموزههاي اسلام و معارف قرآني ميزند. نبياكرم(ص) آموزگار اول است. او آموزگار ديروز و امروز و فرداست. او باران رحمت است، بيمضايقه ميبارد. او بر هر كس و هرچه ببارد، ميروياند. گبر و مسلمان اگر طالب حيات سالم انسانياند، بايد از مائده آسماني و معنوي او تناول كنند.»
    دكتر جمال منان سليمان در بخش ديگري از سخنانش گفت:
    «امروز بر همه ما مسلمانان واجب است به جاي توجه به اختلافات جزئي و پيشپا افتاده، دست به دست هم دهيم و براي معرفي اسلام به نسل نيازمند و تشنه امروز بكوشيم. بر انديشمندان و صاحبنظران مسلمان است كه با مشعل پرفروغ قرآن كريم بر راه تيره و تار زندگي مردمان نور بپاشند.»
    
    بازار جهاني معنويت
    دومين سخنران جلسه صبح، دكتر فرد دالماير استاد نظريههاي سياسي و فلسفه در دانشگاه نوتردام آمريكا بود كه تحت عنوان عرفان و عشق الهي: معنويت اسلامي و مسيحي به سخنراني پرداخت. دكتر دالماير داراي دكتراي حقوق از دانشگاه مونيخ و دكتراي علوم سياسي از دانشگاه يوك است. او تاكنون در دانشگاههاي آكسفورد، هامبورگ و دانشكده پژوهشهاي اجتماعي نيويورك و نيز در هند تدريس كرده و هماكنون به تدريس در دانشگاه نوتردام آمريكا مشغول است. از دكتر دالماير تاكنون كتابهاي: فراسوي جزميت و يأس (1981)، شامگاه ذهنيتگرايي (1981)، زبان و سياست: چرا زبان سياسي براي فلسفه سياسي مهم است؟ (1984)، پليس و پراگسيس: تمرينهايي براي نظريه سياسي معاصر (1984)، روياروييهاي اساسي فلسفه و سياست (1987)، در حواشي گفتمان سياسي (1989)، هستيشناسي انتقادي (1991)، مدرنيزم و نقد (1991)، هگل: مدرنيزم و سياست (1993)، هايديگري ديگر (1993)، فراسوي شرقشناسي: مقالاتي در باب برخوردهاي بين فرهنگي(1996) و كتاب بينش جايگزين: راهي در دل دهكده جهاني (1998) به چاپ رسيده است.
    دكتر دالماير ضمن سخنان خود گفت: «در سالهاي اخير علاقه به معنويت به طور روزافزوني افزايش يافته است، به طوري كه عدهاي حتي از بازار جهاني معنويت سخن ميگويند. بازاري كه به دليل جاذبه روزافزون آن ميتواند سود سرشاري را نيز از طريق توليد و انتشار اقلام فرهنگي - معنوي نصيب سرمايهگذاران كند. ما امروزه شاهد حجم عظيمي از اين توليدات هستيم كه قفسههاي كتابخانهها و كتابفروشيها را انباشته است. توليداتي نظير كتاب، نوار، سيدي، فيلم و غيره. من در سخنراني خود به دنبال آن هستم تا از سطح بازار فراتر بروم و از نگاه بازاري به اين مقوله درگذرم. براي اين منظور به دو سنت عظيم ديني (اسلام و مسيحيت) رجوع كردهام.»
    دكتر دالماير دربخش نخست سخنان خود به تحليل معناشناختي معنويت پرداخت و برجنبه استعلايي اين اصطلاح تأكيد كرد و گفت: «امروزه دو حوزه عمده معنويت را بايد از يكديگر تفكيك كرد: معنويت مبتني بر عرفان و معنويت مبتني بر عشق.»
    دكتر دالماير سپس به تشريح نمونهها و مصاديق بارز اين دو حوزه در دو سنت ديني اسلام و مسيحيت پرداخت و در حوزه اسلام، ابن عربي را بهعنوان نماينده برجسته حوزه معنويت مبتني بر عرفان و مولانا جلالالدين بلخي را بهعنوان نماينده برجسته حوزه معنويت مبتني بر عشق معرفي كرد.
    دكتر دالماير همچنين به آرا و نظريات حافظ، حكيم سنايي، احمد غزالي، شمس تبريزي و عطار پرداخت و دو حوزه گوناگون معنويت اسلامي را بر اساس نظريات آنان تشريح كرد و گفت:
    «جان كلام شيخ اكبر، ابن عربي، روشنگري و نورافشاني است، درحاليكه مولانا جلالالدين عشق و شوريدگي و سرگشتگي را ميجويد. مولانا حوصله قافيهانديشي را ندارد و فقط دلمشغول ديدار يار است.»
    دكتر فرد دالماير سپس به سنت ديني مسيحيت پرداخت و در اين زمينه آراي جان مصلوب، ترازي آويلي، ميستر اكهارت و ديگر عارفان و سرگشتگان مسيحي را مورد بررسي و تحليل قرارداد و در خاتمه به سنجش اين دو حوزه معنويت پرداخت و گفت: «آنچه ما امروزه به آن محتاجيم معنويت مبتني بر روشنگري و عرفان است. عشق و سرگشتگي گرچه نادر و پربهاست، اما قابل تعميم نيست.»
    
    تعامل شفاف
    سخنران بعدي جلسه صبح دكتر كريم كريم استاد ارتباطات و روزنامهنگاري دانشگاه كارلتون در اتاوا بود. وي كه پيرو مذهب اسماعيلي و داراي دكتراي مطالعات اسلامي از دانشگاه كلمبيا در آمريكا و دكتراي ارتباطات از دانشگاه مكگيل در مونترال كاناداست، در هنگامه جنگ خليج فارس به دليل تلاش براي ايجاد تفاهم و دوستي بين مسلمانان، مسيحيان و يهوديان كانادا جايزه خدمات صلحدوستانه اجتماعي را دريافت داشت. انجمن مطبوعات كانادا نيز اخيراً جايزه ويژه خود را به كتاب اخير كريم كريم با عنوان مخاطرات اسلامي: خشونت بينالمللي و مطبوعات داده و اين كتاب را بهعنوان بهترين كتاب سال 2000 در حوزه رسانهها شناخته است. عنوان سخنراني دكتر كريم كريم در اين سمينار، پيامبر اسلام(ص) و روح جهاد بود.
    دكتر كريم در بخشي از سخنانش گفت: «معناي دقيق جهاد تنها در پسزمينه زندگي حضرت رسول(ص) فهميده ميشود. پيامبر اسلام(ص) با ناباوران تعاملي شفاف داشت. اين تعامل بر فرامين الهي مبتني بود كه به صورت وحي به او ميرسيد. آيات مكي، پيامبر را از درگيري منع ميكند و تنها ابلاغ پيام الهي را به عهده او ميگذارد: «ما عليك الا البلاغ» گرچه او و پيروانش مورد شكنجه و آزار مشركان واقع ميشدند. اما به تمامي سلام و سلم بودند: «الذين اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاماً» آزار و شكنجه مشركان چنان اوج گرفت كه حضرت و ياران ايشان مجبور به مهاجرت از مكه شدند. با وجود اين، مكيان دست از يورش و تهاجم برنداشتند. در پاسخ به تهاجمات روزافزون مشركان، پيامبر مأمور به دفاع شد. سرانجام عرصه چنان تنگ شد كه براي مسلمانان چارهاي جز جنگ باقي نماند. جنگ، گزينش نهايي و ناگزير بود، نه روش ابتدايي. حتي در اين شرايط فرجامين نيز، باز لطف و رحمت بيمنتهاي رسول خدا(ص) شامل حال ناباوران ميشد و بسياري از آنان تحت تأثير خلق نيكوي ايشان به اسلام ميگرويدند. او نمونه مكارم اخلاق بود.»
    دكتر كريم افزود: «سيره پيامبر خدا نشان ميدهد ايشان مهمترين مخاطب جهاد را نفس آدمي ميدانند و از آن به جهاد اكبر تعبير ميكنند. جهاد با دشمن بيروني آسانتر است، به همين دليل جهاد اصغر ناميده ميشود. جهاد با دشمن بيروني آنگاه ثمربخش است كه از خلال جهاد با نفس و خواهشهاي دنيايي بگذرد. جهاد اصغر زماني ضرورت پيدا كرد كه كيان اسلام مورد تهاجم ويرانگر مشركان قرار گرفت. جهاد اصغر با پسزمينه تاريخياش قابل فهم است. جهاد اصغر در اصل، تاريخي و تابع زمان و مكان است. اما جهاد اكبر زمان و مكان نميشناسد و ضرورت زندگي سالم و پوياي انساني است. كافي است نظري به قرآن كريم بيندازيم تا دريابيم كه آيات مربوط به صلح، صفا، بخشش و آرامش بسيار بيشتر از آيات مربوط به جهاد اصغر است. پيامبر اسلام سرمشق خوبي است براي سامان دادن به زندگي امروزينمان. او نمونه عالي وفاق كامل با خدا، انسان و طبيعت است. ما هم براي ساماندادن به معنويت و درونمان به پيروي از اين نمونه محتاجيم و هم براي ساماندادن به مناسبات اجتماعيمان و هم براي طبيعت و محيط زيسمان. دنيا خانه ماست و او به خوبي به ما ميآموزد كه چگونه خانه را از ويراني حفظ كنيم. بنابراين، روح جهاد اكبر كه پيامبر اسلام آموزگار آن است، به ما ميآموزد چگونه جهان را همبسته و يكپارچه ببينيم و در دنياي همبسته چگونه زندگي كنيم.»
    
    تفسير معنويت
    چهارمين سخنران جلسه صبح ظفر بنگاش سردبير نشريه بينالمللي كرسنت بود كه تحت عنوان سيره پيامبر اسلام(ص)، معياري براي تغييرات اجتماعي سخن گفت. ظفر بنگاش مدت بيست سال است كه نشريه بينالمللي كرسنت را منتشر ميكند. او تاكنون در كنفرانسهاي بينالمللي متعددي از جمله در شمال آمريكا،انگلستان،خاورميانه، ايران، پاكستان، آفريقاي جنوبي، سريلانكا و كشورهاي ديگر شركت كرده است. همچنين تاكنون سه كتاب از وي منتشر شده كه عنوان يكي از آنها «سيره پيامبر: چشمانداز قدرت» است. ظفر بنگاش در بخشي از سخنانش گفت: تفسير معنويت تاكنون به شكلي محدود و بسته بوده است. خاستگاه اين تفسير محدود كه حوزه كوچكي از امور معنوي انسان را شامل ميشود، نظرگاه تنگ آدمي بوده است. نظرگاه حقير، آدمي را به دنيا و خاك نزديك ميكند، درحاليكه انسان،به تعبير آن شاعر بزرگ ايراني، مرغ باغ ملكوت است و از عالم خاك نيست. معنويت بايد بال و پر اين مرغ را بگشايد و هر تفسيري از زندگي و معنويت كه از عهده اين مهم برنيايد، تفسيري ناقص است.
    پيامبر اسلام(ص) آخرين فرستاده خداوند از نسل پيامآوران بزرگ بود. رسالت ايشان آن بود كه نگاه انسان را با آب زلال وحي الهي بشويد و به انسان بصيرت ببخشد. تفسير واقعي معنويت مستلزم اين بصيرت است. بصيرت و دانش دو مقوله كاملاً جداست. ممكن است كسي دانش بسياري را ذخيره كرده، اما از بصيرت بيبهره باشد. پيامبر اسلام چنين دانشي را باري بر دوش ميداند. آدمي كه بصيرت دارد به دنيا وابسته نيست، بلكه دنيا وابسته اوست.
    دنيا به چنين آدمي محتاج است. اگر چنين آدمهايي در دنيا نباشند، زندگي دوام نميآورد. به همين دليل ما به نمونه كامل چنين انسان بصيري كه پيامبر اسلام باشد، محتاجيم.»
    ظفر بنگاش در بخش ديگري از سخنان خود گفت: «هنگامي كه رسول خدا رسالت خويش را آغاز كرد، نه داعيه قدرت داشت و نه وعده ثروت به كسي داد. شعار ايشان شعار، وحدت و يگانگي بود: لا اله الا الله. او با نفي الههها انسان را آزاد ميخواست و با اثبات الله او را به كمال و پويايي فرا ميخواند. شعار لا اله الا الله گرچه در جمله كوتاه سادهاي بيان شده است، اما بار معنايي بسيار عميقي را به دوش ميكشد. همانطور كه پرستش بتها نيز در عصر جاهليت، تظاهر ساده و بدوي تجربه ديني افراد نبود، بلكه كل ساختار اجتماعي و اقتصادي و تمامي ساختار و مناسبات قدرت آن زمان بر شالوده بتپرستي استوار بود. بنابراين، دعوت رسول خدا چالشي اساسي براي ساختار و نظمي تثبيتشده و غلط بود. با توجه به اين موضوع، درك دشمنيها و خشونتهاي مشركان صدر اسلام آسان ميشود. معنويت رسول خدا از نوع معنويتي بود كه ساختارهاي غلط را بر هم ميزد. او ساختارشكن بود. ساختارشكني، يعني به چالش فراخواندن، يعني درگيرشدن. بنابراين، معنويت اسلامي معنويتي فعال است، نه منفعل.»
    ظفر بنگاش اضافه كرد: «توجه به دوران پيش از مبعث حضرت محمد(ص) بسيار مهم است. ايشان پيش از ابلاغ پيام خدا، مدتي را در غار حرا خلوت كردند. در اين خلوت و تأمل، نكتههايي هست. شايد درسي را كه ما در اين سمينار به دنبال آنيم بتوانيم در كلاس همين غار فرا بگيريم. آن درس اين است كه اگر شب تاريك است و راه ناهموار، براي سفر بايد چراغي را روشن كرد. سوخت اين چراغ، تأملات عميق در خود و جامعه و جهان است. براي تحقق چنين تأملاتي بايد از قيل و قال و هياهوي اطراف خلوت كرد. خلوت به هيچ وجه به معناي انزوا نيست. خلوت واقعي، اوج عمل است. ترديدي نيست كه اين سفر در درون صورت ميگيرد. انسان هم رهرو است، هم راه و هم منزل. منزل همان خودي است كه به خدا رسيده است. چنين رهرويي است كه ميتواند راهبر شود و در جامعه خويش تحولاتي مثبت و سازنده به وجود آورد. پيامبر اسلام نه تنها چراغي ساخت، بلكه خود چراغي شد فراراه همه آدميان در طول تاريخ. اجتماع انساني آنگاه در مسير تعالي و رشد قرار ميگيرد كه از آدمهاي متعالي تشكيل شده باشد. رسول گرامي اسلام(ص) سرمشق بيبديل تعالي است.»
    پس از سخنان ظفر بنگاش، ميزگردي با شركت سخنرانان صبح تشكيل شد و آنان به پرسشهاي حاضران پاسخ گفتند.
    
    جايگاه اجتماعي پيامبر(ص)
    جلسه بعدازظهر با سخنان خانم نظيره نازترين رئيس جلسه، آغاز شد.
    نظيره نازترين يكي از چهرههاي فعال و پرتلاش جامعه مسلمانان اتاوا است كه همواره در كارهاي داوطلبانه پيشقدم بوده است. وي در دبيرستانهاي اتاوا به تدريس اسلام اشتغال دارد و عضو فعال انجمن گفتوگوي اسلام و مسيحيت اتاوا است و براي ايجاد پلي از تفاهم و دوستي بين مسلمانان و پيروان ساير اديان، زحمات بسياري كشيده است.
    نظيرهترين در شروع سخنانش گفت: «جاي بسي خوشحالي است كه بخش فرهنگي سفارت جمهوري اسلامي ايران در اتاوا هدايت رويدادهاي جدي فرهنگي را در پايتخت كشور كانادا به عهده گرفته است. سمينارهاي گذشته بخش فرهنگي سفارت و سمينار بسيار مهم امروز براي ما مسلمانان نويدبخش است. اين امر براي نخستين بار در تاريخ شهر اتاوا اتفاق ميافتد كه رويدادهايي فرهنگي در سطحي چنين گسترده توسط يك سفارتخانه سامان داده شود. ما اميدواريم كه اين امر تداوم يابد. جامعه مسلمانان اتاوا براي كمك و همكاري در اين زمينه كاملاً آماده است.»
    نخستين سخنران جلسه بعد از ظهر حجتالاسلام و المسلمين سيدمحمد رضوي امام مسجد بيويو از شهر تورنتو بود. حجتالاسلام رضوي متولد شهر بهار هند بوده و تحصيلات ابتدايي خود را پس از مهاجرت به همراه خانواده، در آفريقا گذرانده، مدت ده سال در شهر قم به تحصيل علوم ديني پرداخته و در سال 1983 به دعوت جامعه مسلمانان بريتيش كلمبيا به كانادا مهاجرت كرده است و از سال 1996 مديريت مركز شيعي آموزش و اطلاعات و امامت مسجد بيويوي شهر تورنتو را به عهده دارد.
    حجتالاسلام رضوي داراي تأليفاتي به زبان انگليسي است كه از جمله آنها ميتوان به ترجمه تفسير قرآن كريم در چهار جلد (1984)، امام حسين، منجي اسلام (1984)، زناشويي و اخلاق در اسلام(1990)، مقدمهاي بر شريعت اسلامي (1992)، خمس، ماليات اسلامي (1993)، حج، زيارت خانه خدا(1996)، تشيع، امامت و ولايت (2000) و اخلاق معامله در اسلام(2001) اشاره كرد.
    حجتالاسلام رضوي تاكنون در سمينارهاي بينالمللي بسياري از جمله در كشورهاي آمريكا ،استراليا، گينه، ترينيداد، انگلستان، دوبي، پاكستان، تانزانيا و كنيا شركت كرده و همچنين سردبير نشريه انگليسي صراط مستقيم است.
    عنوان سخنراني حجتالاسلام رضوي جايگاه معنوي و اجتماعي پيامبر اسلام(ص) بود. رضوي در ابتدا اشاره كرد: «سلوك معنوي و سلوك اجتماعي پيامبراسلام(ص) را نميتوان از هم تفكيك كرد. معنا و عمل در زندگي حضرت چنان در هم پيچيده است كه لحاظ كردن يكي بدون ديگري هرگز ممكن نيست. به همين دليل است كه زندگي ايشان تا اين اندازه ممتاز گرديده است. خلا معنويت كه امروزه نقل مجالس فرهنگي دنياست، يك امر ذهني و انتزاعي نيست. اين خلا به دليل تبعات سوء اجتماعي آن است كه توجهها را به خود جلب كرده است. فرد و اجتماع رابطهاي متقابل دارند و به طور ديالكتيكي يكديگر را متأثر ميسازند. معنويت اسلامي، سلوك باطني صرف نيست. معنويت اسلامي در عمل ريشه ميدواند، اما در درون و باطن انسان شاخ و برگ ميگستراند و بعد از آن، اجتماع از ميوهها و ثمرات اين شجره طيبه بهرهمند ميگردد.»
    حجتالاسلام رضوي افزود: «از نظر ما مسلمانان، مقام و شأن معنوي و اجتماعي پيامبر اسلام(ص) صرفاً كسبي نيست، بلكه امري است وهبي. اين مقام موهبتي الهي است كه خداوند، نبي اكرم(ص) را به داشتن آن مفتخر كرده است. حكمت بالغه خدايي چنين اقتضا كرده است. خداوند ميخواسته تا تجسم همه خوبيها را به بشريت نشان بدهد و براي اين منظور پيامبر اسلام(ص) را برگزيده است.»
    
    خاستگاه حيات معقول
    دومين سخنران نشست بعدازظهر پدر روحاني دكتر كريس كار، مديركل امور خدمات اصلاحي كانادا بود. دكتر كار تاكنون برنامههاي متعددي را براي آموزشهاي مذهبي، بويژه براي زندانيان تدارك ديده است. از وي بتازگي كتاب سنت زنده را در ارتباط با تاريخ آموزشهاي مذهبي زندانيان به چاپ رسانده و تاكنون سه سمينار بينالمللي را در زمينه آموزشهاي فوق سازماندهي كرده است. دكتر كار عضو فعال انجمن گفتمان اسلام و مسيحيت اتاوا است. او كه تاكنون در چندين سمينار بينالمللي از جمله در كشورهاي اكراين، استونيا، انگلستان، آفريقاي جنوبي و آمريكا شركت و سخنراني كرده، در حال حاضر كشيش كليساي جامع اتاوا است و به چند زبان تسلط دارد.
    عنوان سخنراني وي معنويت، خاستگاه حيات معقول بود كه در بخشي از آن گفت: «معنويت از مفاهيمي است كه نيازمند تجديد حيات است. با تكيه بر بينشي نوين در حوزه امور معنوي، ميتوان رهيافتي نو را در پيشگيري از جرايم و اصلاح جامعه طراحي كرد. بيترديد براي اين منظور نيازمند سنتهاي معنوي ديگر از جمله اسلام ميباشيم كه در اين زمينه از ذخيرهاي قابل توجه برخوردار است. داشتن جامعهاي سالم، مستلزم عدالت است و عدالت بر معنويت تكيه دارد. بيترديد معنويت نيز از سرچشمه دين سيراب ميشود. بنابراين، براي رسيدن به حياتي معقول كه در آن استعدادهاي همه شهروندان در مسيري مثبت و سازنده به فعليت برسد، بايد سهم دين را ادا كرد.»
    دكتر كار در بخش ديگري از سخنراني خود اضافه كرد: «عدالت آبي است كه به پاي درخت زندگي ميريزيم، اين آب از چشمههاي گوناگون اديان الهي جاري است.» وي همچنين گفت: معنويت،پنجرهاي است كه از اين خانه تنگ و تاريك به فضاي باز و روشن بيرون گشوده است. اين پنجره به ما اميد ميبخشد و ما را زنده نگه ميدارد.»
    
    دنياي نو و ضرورت هايش
    بعد از سخنان كريس كار نوبت به سخنراني حجتالاسلام و المسلمين دكتر سيدمحمد كاظم مصباح موسوي رسيد. دكتر مصباح موسوي تحصيلكرده حوزه علميه قم و فارغالتحصيل رشته فلسفه از دانشگاه مكگيل مونترال است. از مصباح موسوي تاكنون مقالات متعددي در زمينه فلسفه اسلامي به چاپ رسيده است. او هماكنون امامت مركز ايراني - اسلامي امام علي(ع) در شهر تورنتو را به عهده دارد.
    موضوع سخنراني دكتر مصباح موسوي دنياي نو و ضرورت معنويت بود. او در سخنراني خود به چالش سنت و مدرنيزم پرداخت و گفت: دنياي نو چنان ميانديشد كه ميتوان بدون استعانت از معنويت و دين، زندگي را ساماني مطلوب بخشيد. قرن گذشته قرن آزمون اين چالش بود.همه ميدانيم كه بشريت از اين چالش پيروز بيرون نيامده است. قرن گذشته، قرن غيبت دين از صحنه زندگي اجتماعي و حضور جنگ و نفرت و خشونت به جاي آن بوده است.»
    مصباح موسوي اضافه كرد: «دنياي نو از معنويت بينياز نيست و به جاي كنار گذاشتن آن بايد آن را از نو مورد بازخواني قرار دهد. سقف درك معنوي انسان به ميزان افزايش ستونهاي دانش او، گسترده ميشود. دكتر مصباح موسوي ادامه داد: «مدرنيزم به تفسيري معنوي از خود محتاج است. بدون اين تفسير دنياي مدرن از درون فرو ميريزد. دنياي مدرن هماكنون سردرگم است. معنويت و بويژه معنويت اسلامي، راه برونشد از اين سردرگمي را فرا راه انسان مدرن ميگستراند.»
    پس از سخنان دكتر مصباح موسوي، ميزگردي با حضور سخنرانان جلسه صبح برگزار شد. در اين ميزگرد سخنرانان به پرسشهاي حاضران پاسخ گفتند.
    
    در حاشيه سمينار
    نمايشگاهي از پوسترهاي خطاطي آيات قرآني نيز در جنب سمينار و در سالن محل برگزاري سمينار برپا شد كه توجه همه ميهمانان را به خود جلب كرد. در اين نمايشگاه سي پوستر نفيس از خطاطيهاي آيات قرآني درحاليكه در قابهايي زيبا تعبيه شده بودند، در معرض ديد ميهمانان گذاشته شد.
    اين سمينار در محل پارلمان كانادا برگزار شد و محل باشكوه برگزاري سمينار، با موضوع سمينار تناسب لازم را داشت.
    در اين سمينار برادران و خواهران شيعه، اهل تسنن، اسماعيلي و نيز شخصيتهاي فرهنگي مسيحي حضور داشتند.
    سمينار از نظمي استثنايي برخوردار بود.
    شركتكنندگان به شدت احساس همدلي و اخوت ميكردند و احساس خود را به كرات باز گفتند.
    براي سمينار اعلام عمومي انجام نشده و دعوت از ميهمانان با ارسال كارت صورت گرفته بود. به همين دليل حاضران در سمينار به طور عمده از شخصيتهاي فرهنگي و مذهبي بودند.
    كارت دعوت و بروشور سمينار از زيبايي خاصي برخوردار بود.
    برگزاري نمايشگاه پوسترهاي خطاطي آيات قرآني بر جاذبه معنوي سمينار افزوده بود.
    اغلب شركتكنندگان عقيده داشتند برگزاري چنين سمينارهايي موجب تفاهم و همدلي و اعتمادبهنفس مسلمانان ميشود و آنان را براي ايفاي نقشي فعالتر در عرصههاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي كانادا آماده ميسازد.
    به گفته مدعوين، برگزاري چنين سمينارهايي باب گفتوگوي سازنده اسلام و ساير اديان را از طريق جلب احترام آنان برميانگيزد و آنها را براي شناختن بيشتر اسلام تشويق ميكند.

بسم الله الرحمن الرحیم

مزين شدن سال 1385 به نام مبارک پيامبر اعظم (صل الله علیه و آله و سلم) از سوي رهبر معظم انقلاب اسلامي همچنان که ناظر بر تحولات به وجود آمده در کشورمان و در سطح منطقه اي و بين المللي است ، مبين وجود ضرورت ها و الزامات اساسي در توجه مضاعف عموم مردم و مسوولان و حتي افکار عمومي جهان به ويژه در سطح جهان اسلام به وجود مقدس پيامبر اعظم اسلام حضرت محمد (صل الله علیه و آله و سلم) و بهره مندي از ويژگي ها و امتيازهاي خاص آن وجود مبارک است.

پيامبري که به تعبير رهبر معظم انقلاب ، مجموعه تکامل يافته فضايل همه انبيا و اولياي الهي در طول تاريخ و درخشان ترين کهکشان عالم وجود است.

در این میان توجه به اهداف مقام معظم رهبری از این نامگذاری، در دو عرصه لازم و ضروری است:

1- در سطح داخلي، به نظر مي رسد با توجه به شکل گيري و تقويت همبستگي ملي و مشارکت حداکثري مردم در مسائل مهم کشور ، مردمي آماده به کار و سرشار از اميد و جواناني پرشور و با استعداد ، بيش از هميشه نيازمند بهره گيري از الگوي رفتاري مناسب براي حرکت روبه جلو و شتاب بخشيده به امور کشور هستيم تا از اين طريق بتوانيم در عرصه هاي مختلف، فاصله خود را از قله هاي پيشرفت مادی و معنوی کاهش دهيم و با سربلندي از ميان کوران حوادث و توطئه هاي پيش رو عبور کنيم.

قطعا وجود مقدس پبامبر اعظم (صل الله علیه و آله و سلم) که الگويي تمام عيار و کامل است ، مي تواند راهگشا باشد و ما را در مسير درست تري قرار دهد.

ضرورت ها و الزامات اساسي آن نيز از سويي نيازمند بازخواني و مرور درسهاي پيامبر اعظم و از سوي ديگر ، مستلزم تبديل آنها به درسهاي زندگي و برنامه هاي جاري دولت و ملت است.

در اين ميان ، توجه به درسهای اساسي مکتب نبوي، از جمله مکارم اخلاق و استقامت و ايستادگي - که بدون شک اولي مقدمه دومي است - ضرورتي دو چندان دارد که تبديل شدن آن به یک فرهنگ و رويه عملي برای مردم و مسوولان نقش مهمي خواهد داشت.

ترديدي نيست که توجه دادن به ويژگي هاي پيامبر عظيم الشان اسلام بويژه به عنصر اخلاق ، به آن معنا نيست که جامعه ما از خصايل اخلاقي دور شده و نياز به بازگشت به مکارم اخلاقي دارد ، بلکه به دليل اين که ايران اسلامي که الگويي از جامعه اسلامي و اخلاقي و منادي حکومت اسلامي در جهان امروز است ، نيازمند تقويت مکارم اخلاق در سطح جامعه خود و در سطح بين المللي است. جامعه بين المللي که بشدت تحت فشار، بي عدالتي ، قدرتمداری ، زورگویی و سياست بازی سياستمداران اخلاق گريز است.

با اين حال ، بهره گيري مطلوب از وجود مبارک پيامبر اعظم اسلام ، ضمن اين که نيازمند توجه بيش از پيش به اصل خودسازي است ، مستلزم بهره گيري از تجربه هاي گذشته و استفاده از راهکارهاي عملي براي مردم و مسوولان در بخشهاي مختلف است تا بتوانند خيزش بلندي داشته باشند.

2- در سطح بين المللي و منطقه اي نيز به نظر مي رسد نامگذاري سال جاري به عنوان پيامبر اعظم (صل الله علیه و آله و سلم) ناظر به شيطنت ها ، توطئه ها و اقدام هاي مراکز قدرت جهاني و صهيونيسم بين الملل نسبت به دين مبين اسلام ، پيامبر عظيم الشان اسلام و جهان اسلام است.

علاوه بر اين که در سالهاي اخير تلاشهاي بسياري از سوي غرب و رسانه هاي گروهي وابسته به صهيونيسم بين الملل براي مخدوش کردن چهره واقعي اسلام صورت گر�